گذشته از طنز دوست ما، این شوخی چندان هم بیارتباط با مسئله دارو در کشور ما نیست. ایرانیانی که داروهای آنها همیشه برای کشورهای دور و نزدیک حکم کیمیا را داشته امروزه گاه برای پیدا کردن یک دارو بعد از ناامیدی از داروخانههای خاص راهی بازار سیاه میشوند حال یک روز خیابان ناصرخسرو و روز دیگر در.....
در کنار این مسئله که تا حدی به تحریمهای بانکی برمیگردد اما واقعیت این است که داروسازی ما علیرغم داشتن ظرفیتهای بالا ازجمله نیروی انسانی زبده و بازار بالقوه عالی شامل داخل کشور و همسایگان، موردتوجه قرار نگرفته است.
بهعنوان بخشی از مشکل میتوان جریان خاص سوء استفاده چی را نام برد که نان آنها در واردات است نه تولید داخل. ورود داروهای مکمل خارجی به اسم ویتامین و... که رنگارنگ در داروخانهها عرضه میشود نمونه بارز این مسئله است. البته باید در کنار همه اینها اضافه کرد که در برخی موارد متاسفانه کیفیت شرکتهای داروسازی قابل رقابت با مشابه خارجی نیست که این خود باعث جو روانی در جامعه میشود.
نکته دیگر درباره تجویز بیش از نیاز دارو توسط پزشکان است که علاوه بر حس تلقین بیماری شدید به فرد بیمار، زمینه اسراف هرچه بیشتر دارو را در پی دارد. در کنار آن باید تجویز خودسر یا تجویز خاله و عمه گونه! دارو را هم در کنار اینها اضافه کرد. مشکلی که گاه باعث به وجود آمدن تشدید دارو، تداخل دارویی و در موارد خاص منجر به مرگ افراد میشود.
در کنار همه اینها باید اضافه کرد که ما ایرانیها هریک بهنوعی یک داروخانه کوچک خانگی داریم که در موارد ساده مسکنها و در موارد پیشرفته! داروهای قلب و اعصاب و... هم یافت میشود. که در نوع خود یک بحران به شمار میرود.
جدای از این مسائل دارو در کشور بد نیست اشارهای هم به مشکلات داروسازان داشته باشیم.
شاید بتوان گفت یکی از اساسیترین مشکلات امروز جامعه داروسازی، اولویت دادن مسائل اقتصادی بر رسالت اصلی داروسازان یعنی ارائه خدمات دارویی و درواقع اشتباه گرفتن داروخانه با یک بنگاه اقتصادی توسط برخی از مسئولین و مردم عادی است. اگر این اشتباه صورت گیرد امنیت شغلی و اهمیت حرفه داروسازی بهتدریج از بین میرود و نگرانیهایی که در این خصوص ایجاد میشود آثارش را در بخشهای پژوهشی نشان میدهد. بر این اساس این امر یکی از دغدغههای اصلی در بین دانشجویان و فارغ التحصیلان داروسازی است که جایگاه علمی، فنی و مادی را بهصورت مجزا در نظر بگیرند و مسائل علمی و فنی را ارجحتر بدانند؛ موضوعی که از جامعه و مسئولین نیز انتظار درک کردنش میرود.
دارو یک ابزار استراتژیک است و اهمیتش کمتر از غذا نیست. ازاینرو اگر دولت بخواهد در آینده بازار دارویی را تحت کنترل خود بگیرد باید در علوم جدید دارویی سرمایهگذاری بیشتری کندو اهمیتی بیشتر از وضعیت فعلی برای داروسازان، داروخانهها و سایر اقشار و اصناف مرتبط با آنها قائل شود. امروز در کشور ما جایگاه علمی واقعی داروسازان بهدرستی مشخص نیست؛ وضعیت فعالیت داروسازی در دنیا مشخص است اما داروسازان ایران باید در ارائه خدماتشان تجدیدنظر کنند و داروخانه را از محل فروش دارو به مرکز ارائه خدمات دارویی تبدیل کنند اما این کار مستلزم حمایت وزارت بهداشت، نظام پزشکی و سازمانهای خدمات بیمهای است و داروسازان بهتنهایی از عهده این امر برنمیآیند.
البته باید در پایان گفت موفقیتهای چشمگیر صنعت داروسازی در کشور قابل تحسین است بهگونهای که برخی داروها با برند ایرانی در کشورهای دیگر مشتری دارد و این راهی است که اگر مشکلات ریز و درشت داروسازی و داروسازان حل شود و با چشمی دیگر به صنعت داروسازی نگاه شود، فرجام خوبی دارد. نباید فراموش کنیم که داروسازی موفق علاوه بر ارتقای سلامت، میتواند نمونه موفقی از اقتصاد دانشبنیان در کشور رازی و رازیها باشد.