logo
تازه های سایت
کد خبر: ۲۹۰۷۸
تاریخ انتشار: ۰۳ دی ۱۳۹۷ - ۱۰:۲۰
به مناسبت روز بصیرت
اصلاح كامل اخلاق و رفتار انسان ها به دست امام زمان (عج) و در پرتو دولت اخلاقی مهدوی صورت می گیرد. آنچه حایز اهمیت است چرایی و چگونگی این دگرگونی روحی و انقلاب اخلاقی است که می تواند راهگشای بسیاری از پژوهش ها و رویكردهای معرفتی دربارة امكان اصلاح انسان و رفع مشكلات عدیده بشر و تعلیم و تربیت او در همه سطوح باشد.
محمود قزوینیان، پژوهشگر: مطابق مستندهای روایی، عصر ظهور توام با گسترش فساد و ظلم و تباهی در سراسر دنیا خواهد بود. کار به جایی می رسد که انسان تردید می کند آیا در این عصر و با وجود این حجم از فساد، امكان اصلاح اخلاقی و تغییر و تحولات روحی و معنوی در انسان ها و دوری آنان از معصیت و جنایت وجود دارد؟ آیا به راستی انسان ها خوب و صالح می شوند؟

اصلاح همه جانبه در عصر ظهور

روایات به این سوال پاسخ مثبتمی دهند بدین معنا که اصلاح كامل اخلاق و رفتار انسان ها به دست امام زمان (عج) و در پرتو دولت اخلاقی مهدوی صورت می گیرد. آنچه حایز اهمیت است چرایی و چگونگی این دگرگونی روحی و انقلاب اخلاقی است که می تواند راهگشای بسیاری از پژوهش ها و رویكردهای معرفتی دربارة امكان اصلاح انسان و رفع مشكلات عدیده بشر و تعلیم و تربیت او در همه سطوح باشد.

بی تردید مولفه اساسی در «دولت اخلاقی مهدوی» رسیدن انسان به «بصیرت اخلاقی» است تا تمامی ظرفیت ها و توانایی های او شكوفا گشته و بسترهای فراروی او در ناراستی ها، دشواری ها و آلودگی ها برچیده شود. تا انسان به این بصیرت و خرد ورزی اخلاقی نرسد و از رشد فكری و اخلاقی همنوا برخوردار نگردد، دامنه رنج ها و كاستی های او، گسترده تر شده و از حیات معقول و متكامل به دور خواهد بود.

بصیرت، عقل آراسته به نور قدسی

«بصیرت» در لغت به معنای بینش، دانایی، هوشیاری و آگاهی است. در اصطلاح بصیرت همان عقلی است كه با نور قدسی منور و به شعاع هدایت الهی آراسته گشته است و از این رو در مشاهده خطا نمی كند و به دلیل و برهان نیاز ندارد؛ بلكه حق را، روشن و آشكار می بیند و باطل را با خواری و ذلت نفی می كند. مولوی می گوید:

ای خدا داده تو را چشم بصیرت از كرم

كز خمارش سجده آرد شهپر روح الامین

خلاصه آنكه در تعریف و تبیین ماهیت «بصیرت اخلاقی» می توان گفت: «رشد و بالندگی توأم فكری و اخلاقی انسان جهت رسیدن به كمال نهایی و دستیابی به روشن بینی دینی و دانایی معنوی كه منجر به تزكیه و تهذیب انسان و دوری از ناراستی ها و كژتابی های گوناگون می گردد».

دو بال کمال در عصر ظهور

خواجه نصیر طوسی می گوید: «در صورتی انسان به سعادت واقعی نایل می شود كه شهوت و غضب و آمال و آرزوهای خویش را تحت فرمان خرد قرار دهد و خرد را به فرمان دین در آورد و ارادة خویش را در مشیت خداوند فانی سازد.» [نصیر الدین طوسی، اخلاق ناصری، ص 142]

عقل و دل ها بی گمانی عرشی اند

در حجاب از نور عرشی می زیند

عقل باید نور ده چون آفتاب

تا زند تیغی كه نبود جز صواب

این یك نكته كلیدی و مهم است كه در عصر ظهور مورد توجه بایسته و شایسته قرار می گیرد و انسان با دو بال علم و اندیشه و تربیت و تزكیه، به رشد و كمال می رسد. او با ابزار علم و خرد، بر جهان بدعت و جهالت ویرانگر خود فائق می آید و با تهذیب و تزكیه نفس، هر چه بیشتر با خود و خدای خود آشنا شده، بر نفس پیروز می گردد و به كمال شایسته خود (عبودیت و بندگی) می رسد. این، یعنی: شكوفایی ظرفیت های روحی و معنوی انسانی، فزونی حیرت انگیز ایمان و تقوا، فضیلت محوری، بالا بردن سطح دانایی و خرد ورزی و در نتیجه، رسیدن به «بصیرت اخلاقی».

علت اهمیت بصیرت در عصر ظهور چیست؟

برای پاسخ به این پرسش كه چرا فرض «بصیرت اخلاقی» در جهت تغییر و تحوّل رفتارها و گفتارها و پندارها در عصر ظهور مطرح شده به دیدگاه های امام راحل (ره) مراجعه ای خواهیم انداخت. امام ریشه و كنه ناراستی ها و مشكلات را در چند مورد می بیند که همگی توسط بصیرت مرتفع خهواهند شد:

1- حب دنیا

«ریشه تمام اختلافاتی كه فاقد هدف مشخص و مقدسی باشد، به حب دنیا بر می گردد و اگر در میان شما هم چنین اختلافاتی وجود دارد، برای آن است كه حبّ دنیا را از دل بیرون نكرده اید. مردان خدا كه حب دنیا را از دل بیرون كرده اند، هدفی جز خداوند ندارند، هیچ گاه با هم بر خورد نداشته، چنین مصایب و مفاسدی به بار نمی آورند. اگر تمام پیامبران الهی امروز در یك شهر گرد آیند، هرگز با هم دوییت و اختلاف نخواهند داشت؛ زیرا هدف و مقصد یكی است. دل های همه متوجه به حق تعالی بوده، از حب دنیا خالی است».[ امام خمینی، جهاد اكبر، ص 30]

2- عدم تربیت و تزكیه

«... چنانچه خودمان را تربیت بكنیم، مشكلات مان همه رفع می شود. همه مشكلات از این است كه ما تربیتنشده ایم؛ یك تربیت الهی و تحت بیرق اسلام در نیامدیم. به واقع همه این كشمكش هایی كه شما ملاحظه می كنید، همه این كارشكنی ها... همه اینها برای این است كه تربیت در كار نیست، تزكیه نیست».[ صحیفه نور، ج13، ص 267]

3- جهالت و فقر فرهنگی

«... تمام گرفتاری هایی كه ما در طول مدت تاریخ داشتیم، بهره برداری از جهالت مردم بوده است. جهالت مردم را آلت دست قرار داده اند و بر خلاف مصالح خودشان تجهیز كردند. اگر علم داشتند، علم جهت دار داشتند، ممكن نبود كه مخربین بتوانند آنها را به یك جهتی كه بر خلاف آن مسیری است كه مسیر خود ملت است، تجهیز كند. علم و سواد است آن جهتی كه باید به او توجه كرد كه می تواند ملت را از همه گرفتاری ها نجات بدهد».[ همان، ج 13، 331]

علل ناراستی های قبل از ظهور

در مجموع برخی صاحب نظران علل انحراف در جامعه پیش از ظهور را چنین ارائه می کنند:

1- فرهنگ سازی ضد دینی از سوی کشورها و مكاتب برای به انحراف كشاندن نسل های رو به رشد در مدارس و
دانشگاه ها و نیز رسانه های ارتباط جمعی؛

2- اعمال فشار از سوی حكومت ها برای وضع و اجرای قوانین مخالف با عدالت اسلامی؛

3- نیاز مالی به طور عام و رقابت های سود جویانه به طور خاص كه باعث می شود فرد برای رسیدن به ثروت به هر كاری دست بزند؛

4- رقابت های كور اجتماعی و تجمل گرایی در مسكن و لباس و اسراف در خوراك و نیز استفاده از امكانات مدرن به دلیل راحت طلبی و فخر فروشی؛

5- تحریك غریزه جنسی انسان ها در اشكال مختلف.

و با توجه به مباحث مطرح شده در سطور بالا همه این نارسایی ها تنها با افزایش و تقویت بصیرت اخلاقی در جوامع حل شدنی هستند و در دولت جهانی مهدوی آنچه در جامعه بیش از همه مولفه ها موجب اصلاح رفتاری و اخلاقی جامعه می شود نفوذ بصیرت به قلوب مردم است که موجب آگاهی بخشی و شناخت دقیق حق و باطل می گردد.

 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: