به‌روز شده در: ۲۹ آبان ۱۳۹۷ - ۱۴:۳۲
logo
تازه های سایت
کد خبر: ۲۸۷۰۳
تاریخ انتشار: ۲۳ مهر ۱۳۹۷ - ۱۰:۴۷
آشنایی با نگرش قرآنی و تفسیری امام حسن مجتبی(ع)
در دنیا جز این قرآن، چیزی باقی نمانده است. پس آن را امام و پیشوای خود قرار دهید تا شما را به هدایت (فطرتتان) راهنمایی کند. سزاوارترین مردم به قرآن، کسی است که به آن عمل می‌کند؛ هر چند آن را حفظ نکرده باشد و دورترین مردم از قرآن، کسی است که به آن عمل نمی‌کند؛ هر چند آن را بخواند
برای شهادت امام مجتبی (ع) دو نقل وجود دارد و هر دو هم قائلینی دارد. یکی نقل معروف ۲۸ صفر است که شیخ کلینی، شیخ مفید و شیخ طبرسی این قول را تایید میکنند. دوم هفتم صفر است که شهید اول، کفعمی، شیخ بهایی، علامه مجلسی، صاحب جواهر، شیخ کاشف الغطاء و محدث قمی قائلین به این قول هستند. شیخ عبدالکریم حائری یزدی موسس حوزه علمیه قم نیز بر این موضوع اصرار داشتند که فقط روز هفتم صفر شهادت امام است و در این روز دسته عزا به راه میانداختند. تا چند سال قبل متاسفانه نه تنها این مسئله مورد توجه قرار نداشت بلکه نقل بسیار ضعیف ولادت امام کاظم (ع) در تقویم ثبت شده بود و حتی صدا و سیما نیز در این روز برنامه های متناسب با ولادت پخش می کرد. البته یکی دو سالی است که تقریبا این موضوع اصلاح شده و در سررسیدها نیز این روز شهادت بیان گردیده است. در نتیجه پس نتیجه این میشود که اگر نگوییم قول منسوب به شهادت امام دوم در هفتم صفر قویتر است (که ظاهراً مطابق نظر فقهای متقدم و متاخر اینگونه است) لااقل باید به هر دو قول ملتزم شد.

حال به همین منظور قصد نمودیم در محضر امام مجتبی (ع) حاضر گشته و از دریای بی کران معارفش خوشه چینی نماییم و اندکی با نگرش قرآنی و تفسیری امام حسن مجتبی(ع) آشنا میشویم.

قرآن در آیات فراوانی به بیان منزلت رفیع و شأن والای خویش پرداخته است تا هیچ کس حجتی در رویگردانی از قرآن نداشته باشد و کسی هم که به قرآن روی میآورد، با معرفت و بینش در وادی آن گام نهد. اهل بیت که عارف به حقیقت قرآن هستند، همپای آن، این منزلت و فضیلت را به خوبی تبیین کردهاند. اینک نمونهای از سخنان امام حسن مجتبی (ع) در این خصوص ذکر میشود.

چراغهای نور و شفای سینهها

اربلی از امام حسن (ع) نقل میکند که فرمود: در این قرآن، چراغهای نور و شفای سینههاست. پس باید سالک، در نور آن سلوک کند و با این ویژگی، دل خود را لگام زند؛ زیرا این اندیشیدن (و از نور قرآن بهرهبردن) حیات دل بیناست؛ همان سان که آدمی در تاریکی ها، با (تابش) نور، روشنایی میگیرد.[۱]

دیلمی میگوید: امام حسن (ع) فرمود: در دنیا جز این قرآن، چیزی باقی نمانده است. پس آن را امام و پیشوای خود قرار دهید تا شما را به هدایت (فطرتتان) راهنمایی کند. سزاوارترین مردم به قرآن، کسی است که به آن عمل میکند؛ هر چند آن را حفظ نکرده باشد و دورترین مردم از قرآن، کسی است که به آن عمل نمیکند؛ هر چند آن را بخواند.[۲]

امام فرمود: این قرآن در روز قیامت میآید، در حالی که راهبر است و پیش برنده؛ مردمی را که حلال خدا را حلال، و حرام خدا را حرام گرفتهاند و به متشابهات قرآن، ایمان آوردهاند، به بهشت رهنمون میشوند و مردمی را که حدود و احکام الهی را تباه کردهاند و حرامهای خدا را حلال گرفتهاند، به آتش میراند.[۳]

و نیز میفرمود: هر کس درباره قرآن، با رأی و پیش داوری خود سخن گوید و تفسیر کند، گر چه حق باشد، باز گناه کرده است.[۴]

پاداش قرائت قرآن

قطب الدین راوندی در کلامی از امام حسن (ع) نقل میکند که فرمود: هر کس قرآن بخواند، یک دعای مستجاب دارد، یا زود یا دیر. (5)

علامه مجلسی میگوید: امام ضمن خطبهای فرمود: من از آن خاندانم که خدا دوستی صمیمی آنان را بر هر مسلمانی، واجب کرد و فرمود: بگو به ازای آن (رسالت) پاداشی از شما خواستار نیستم، مگر دوستی درباره خویشاوندان، و هر کسی نیکی، محبّت ما خاندان پیامبر(ص) است». [6]

نمونه های جالب از تفسیر آیات قرآن

سیره و روایات تفسیری باقی مانده از کریم اهل بیت بسیار ارزشمند است و دست مایه بسیار مهم برای مفسّران و علاقهمندان به تفسیر قرآن به شمار میرود. ما به اختصار نمونههایی را ذکر میکنیم:

۱. امام حسن مجتبی(سلام الله علیه) در تفسیر آیه شریفه إِنّا کُلّ شَیْ‏ءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَر [7] فرمود: یعنی ما هر چیز را برای دوزخیان (نیز) به اندازه اعمالشان آفریدهایم.[8]

۲. امام حسن مجتبی (ع) در تفسیر آیه شریفه وَ أَدْبارَ السّجُودِ [9] فرموده است: مقصود آن دو رکعت نماز مستحبی پس از نماز مغرب است.[10]

۳. شیخ کمال الدین طلحه گفت: خدای عزّوجل به امام حسن مجتبی(ع) در تبیین امور و مقاصد اموری که به تدبیر آنها میپرداخت، فطرتی تیز و ژرف نگر روزی کرده و برای اصلاح پایهها و مبانی دین، هوشمندی استواری به او بخشیده و سرشتی ویژه او کرده بود که خمیره آن، سرشار از صور و معانی دانش بود .... پس با اندیشه در خور ستایش و قریحه خود، با رستگاری میوههای اهداف دنبال شده را میچید، و در مسجد رسول خدا(صلی الله علیه و آله) مینشست، و مردم در اطرافش حلقه میزدند، و سخنانی میگفت که سوز عطش سؤال کنندگان را درمان میکرد و دستاویز گویندگان مخالف را میبرید.[11]

به عنوان نمونه، ابوالحسن علی بن احمد واحدی با سند خود، روایت میکند که مردی گفت: من وارد مسجد مدینه شدم و دیدم مردم دور یک نفر گرد آمدهاند و او از رسول خدا (ص) سخن میگفت. به او گفتم: مرا از تفسیر آیه شریفه «وَ شاهِدٍ وَ مَشْهُود» [12] آگاه کن. گفت: بله، امّا «شاهد»، روز جمعه است و «مشهود»، روز عرفه. از او گذاشتم، و به یک نفر دیگر (که مردم اطرافش بودند و سخن میگفت) رسیدم. و همان سؤال را پرسیدم، گفت: بله، امّا «شاهد» روز جمعه است و «مشهود»، روز عید قربان. از او نیز گذاشتم، و نزد جوانی که صورتش همچون طلای سرخ میدرخشید رسیدم و همان سؤال را پرسیدم، گفت: آری، امّا «شاهد»، محمّد (ص) است و «مشهود»، روز قیامت. آیا نشنیدی که خدای سبحان میفرماید: «ای پیامبر! ما تو را شاهد فرستادیم» [13] و نیز فرمود: «آن روز، روزی است که مردم را برای آن گرد میآورند و آن، روز «مشهود» است.» [14] پرسیدم: اوّلی کیست؟ گفتند: ابن عبّاس، و پرسیدم: دومی کیست؟ گفتند: ابن عمر، و پرسیدم: سومی کیست؟ گفتند: حسن بن علی بن ابی طالب (سلام الله علیهم)، و پاسخ حسن(ع) از همه بهتر بود.[15]

۴. در تفسیر آیه شریفه ) فی أَیّ‏ِ صُورَةٍ ما شاءَ رَکّبَکَ( [16] آمده که ابن شهر آشوب میگوید: شیرازی در کتابش، با سند خود نقل کرده است که حسن بن علی بن ابی طالب (سلام الله علیهما) درباره آیه شریفه مذکور فرمود: خدای سبحان، علی بن ابی طالب (ع) را در صلب ابوطالب، به صورت محمّد (ص) آفرید. از این رو، شبیهترین مردم به رسول خدا(ص) علی (ع) بود، و حسین بن علی (ع) شبیهترین مردم به فاطمه (س) است و من شبیهترین مردم به خدیجه کبری(س) هستم. [17]

۵. در فضیلت قرائت سه آیه آخر سوره حشر از امام حسن(ع) نقل شده که آن حضرت فرمود: هر کس چون صبح کند و سه آیه آخر سوره حشر را بخواند و در آن روز بمیرد، مهر شهدا (بر پروندهاش) خواهد خورد، و چون شب کند و بخواند و در آن شب بمیرد نیز ممهور به مهر شهدا میشود.[18]

(پی نوشت ها در دفتر نشریه موجود است.)

 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: