به‌روز شده در: ۲۷ آذر ۱۳۹۷ - ۱۴:۱۵
logo
تازه های سایت
کد خبر: ۲۸۵۳۲
تاریخ انتشار: ۰۲ مهر ۱۳۹۷ - ۱۰:۰۷
نگاهی کوتاه به نقش قبیله «نخع» در تاریخ اسلام
مالک و یارانش در شام امنیت را از دربار معاویه ربودند و با مردم ارتباط برقرار کردند. آنان پس از مدتی به کوفه بازگشتند. این امر خلیفه را بر آن داشت تا سعیدبن عاص را عزل و ابوموسی اشعری را به عنوان والی، رهسپار کوفه نماید
هنگامي كه پیامبر اسلام (ص) به مدينه هجرت كرد و اقدام به ايجاد نظام حكومتي اسلام نمود، بسياري از افراد و نمايندگان طايفههاي مختلف عرب، به نزد آن حضرت رسيده و به دست وي مسلمان شده و ابراز وفاداري نمودند. سال نهم هجري، اوج مسافرت گروهها و هيئتها به مدينه منوره و اظهار پذيرش اسلام از سوي آنان بود. به همين جهت، آن سال را "عام الوفود" يعني سال ورود هيئت و گروهها نامگذاري كردند. بنا به روايت مورخان، آخرين گروهي كه وارد شده و به دست وي مسلمان شدند، طايفه "نخع" بود. آنان در نيمه محرم سال 11 هجري وارد مدينه شده و به محضر رسول خدا (ص) رسيدند و با وي بيعت نمودند. اين طايفه، از عربهاي ساكن يمن بوده و هنگامي كه "معاذ بن جبل" از سوي حضرت جهت تبليغ اسلام به سوي آنان اعزام شد، با اسلام آشنا شده بودند. قبیله «نخع» شاخه ای از قبیله بزرگ عرب یمانی در جزیره العرب، یعنی «مذحج» است. موضع گیری این طایفه عرب در مقایسه با دیگر طوایف مذحجی در حوادث سیاسی و فرهنگی تاریخ اسلام، به طور مستقل بوده است. فرضیه ای که در این مقاله به دنبال اثبات آن هستیم، این است که قبیله نخع مورد توجه اهل بیت بوده و بزرگان این قبیله به ویژه در مراحل حساس تاریخ تشیع، در کنار اهل بیت حضوری اثر گذار داشته اند.

پیش از حضور نمایندگان قبایل عرب در مدینه، برخی از اعراف یمنی تمایل خود را برای پذیرش اسلام اعلام کرده بودند؛ چه اینکه پیامبر با اعزام مبلغان، کارگزارن و فرماندهان خویش به یمن، زمینه پذیرش عمومی اسلام را در این منطقه فراهم آورد. واقدی می نویسد: با حضور علی (ع) در یمن گروهی از قبیله مذحج که مالک بن حارث نخعی هم در بین آنها بود، اسلام آوردند.

ادعای دروغین نبوت فردی از قبیله مذحج به نام اسود عنسی، مهم ترین اتفاقی بود که در زمان حیات نبوی در یمن رخ داد. وی کاهنی از قبیله «عنس» بود و در ذی حجه سال دهم هجری، دعوی خود را اظهار و مناطق بین نجران تا صنعاء (سکونتگاه قبیله نخع) را تصرف نمود. مالک بن حارث و دیگر مردم نخع برای مقابله با اسود به میدان آمدند و در دفع وی حضور یافتند.

در ایام حکومت عثمان، بسیاری از مبانی اسلامی در حوزه های مختلف اجتماعی کمرنگ و حتی حذف گردید. زندگی سیاسی خلیفه نمونه ای از این مدعاست. انحصارطلبی حزب بنی امیه موجب شد والیان و کارگزاران خلیفه به اجحاف و ستم بر مردم روی آورند. آنان در اداره مناطق تحت اختیارشان اقتدار لازم را نداشتند؛ به علاوه بی حرمتی دستگاه خلافت نسبت به صحابه رسول الله (ص) برای گروه های مختلف قابل تحمل نبود؛ بر همین اساس نارضایتی و اعلام انزجار عمومی از رفتار و سلوک کارگزاران خلیفه در شهرهای مصر، کوفه و بصره شدت گرفت و دستگاه خلافت که نتوانسته بود معترضان را راضی و مجاب نماید، با هجوم گروه های مختلف مردم به سوی مدینه، محاصره شد و خلیفه به قتل رسید. نخستین کسی که در کوفه عثمان را خلع کرد، عمروبن زراره نخعی بود. علت این امر، لاابالی گری و اعمال ضد اسلام ولیدبن عقبه، والی کوفه بود. رفتار سعیدبن عاص، جانشین ولید و افتضاح مغیره بن شعبه نیز مزید بر علت بود. تغییرات پی در پی والیان کوفه بدون توجه به فضای دینی و اجتماعی کوفه و توجه به نیازهای عمومی جامعه ی اسلامی، زمینه تنش ها را در این شهر تشدید می کرد. از دید مردم، تنها کسی که می توانست جلوی چنین کارهایی را بگیرد، خلیفه بود. اعتراض کوفیان به خلیفه بی نتیجه بود؛ لذا گروهی از مردم و برخی از بزرگان قبیله نخع مثل أسودبن یزید و علقمه همراه با مالک بن حارث (اشتر) نخعی از شهر خارج شدند. این گروه که به «اهل القادسیه» معروف بودند، به شام تبعید شدند. در کنار اینان کسانی چون أسودبن یزید نخعی، علقمه بن قیس نخعی، جندب بن عمرو خزاعی، صعصعه و برادرش زیدبن صوحان عبدی، کمیل بن زیاد نخعی و عمیربن ضابی برجمی هم قرار داشتند. از سوی دیگر مالک و یارانش در شام امنیت را از دربار معاویه ربودند و با مردم ارتباط برقرار کردند. آنان پس از مدتی به کوفه بازگشتند. این امر خلیفه را بر آن داشت تا سعیدبن عاص را عزل و ابوموسی اشعری را به عنوان والی، رهسپار کوفه نماید.پس از حادثه «یوم الدار»، شمار کثیری از مهاجران و انصار و سایر مردم که در مدینه بودند، با علی (ع) بیعت کردند. تنی چند از بزرگان نخعی که در زمان بیعت حضور داشتند؛ عبارتند از: مالک اشتر، کمیل بن زیاد و عمروبن زراره. مالک اشتر در بین حاضران به ذکر فضایل علی (ع) در علم و تقوا و جایگاه آن حضرت نزد رسول الله (ص) پرداخت.

 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: