به‌روز شده در: ۲۵ آبان ۱۳۹۶ - ۱۳:۲۹
logo
تازه های سایت
کد خبر: ۲۶۲۴۳
تاریخ انتشار: ۲۲ آبان ۱۳۹۶ - ۱۰:۲۲
راهکار امام مجتبی(ع) برای اصلاح سبک زندگی؛
حتی ته مانده آب ظرفی را به دور نریزید که اسراف است

قرآن کریم یکی از ویژگی های بندگان خوب خدا را میانه روی بر می شمرد و آنها را در آیه 67 سوره فرقان کسانی معرفی می کند که اهل انفاقند ولی در اینکار نه اسراف و زیاده روی می کنند و نه سخت گیری و ممانعت، بلکه در میان این دو، اعتدال می ورزند.

خود واژه اقتصاد و قصد در زبان عربی به معنای میانه روی و حد فاصل میان افراط و تفریط است. چنین کاری از نظر اسلام نه تنها در مسائل اقتصادی بلکه در همه چیز مطلوب است. تا جایی که قرآن مسلمانان را به سبب پیروی از اسلام به عنوان «امت وسط» یعنی امت معتدل معرفی می کند. (بقره، آیه 14)

این اصل که در آموزه های دینی بر آن تأکید می شود، از سوی خرد و فطرت آدمی نیز تأیید شده است؛ زیرا ساماندهی و استواری جسم و جان آدمی و امور فردی و اجتماعی او، مرهون رعایت همین اصل است.

در همین رابطه روایت زیبایی از امام حسن مجتبی علیه السلام نقل شده که حضرت رعایت میانه روی را موجب کاهش نصف هزینه های زندگی می دانند و می فرمایند:

«حُسْنُ السُؤالِ نِصْفُ الْعِلْمِ وَ مُداراةُ الناسِ نِصْفُ العَقْلِ وَ القْصُدُ فِى المَعيشَةِ نِصْفُ المَؤُونَةِ. »

پرسش صحيح و نيكو، نيمى از دانش را به فرد مورد سؤال خواهد داد؛

سازش و مدارا نمودن با مردم نيمى از تدبير و انديشه انسانى است؛

و ميانه روى و مراعات اقتصاد در زندگى، نيمى از مخارج انسان را مى كاهد. (شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید جلد 18 صفحه 108)

نقل است که برای فهماندن بهتر مرز میان اسراف و اقتار (خسّت و سختگیری) امام
صادق (ع) مشتی سنگریزه از روی زمین برداشتند و محکم در دست گرفته و فرمودند: این همان بخل و سختگیری است (که در آیه از آن نهی شده است). سپس مشت دیگری برداشتند و چنان دست خود را گشودند که همه آن روی زمین ریخت. سپس فرمودند: این همان اسراف است. بار سوم مشت دیگری برداشت و کمی دست خود را گشود، به گونه ای که مقداری فرو ریخت و مقداری در دستش باقی ماند و فرمود: این همان اعتدال میان سختگیری و اسراف است.

شخصی به نام عباسی، نزد امام رضاعلیه السلام رفت و درباره شیوه صحیح مصرف در خانه نسبت به هزینه زندگی همسر و فرزند و دیگر شئون پرسید. حضرت رضا علیه السلام در پاسخ فرمود: باید مصرف به گونه ای باشد که میان این دو کار ناپسند (اسراف و سخت گیری) قرار گیرد.

عباسی پرسید: منظورتان از این سخن چیست؟ امام پاسخ داد: آیا سخن خدا در قرآن را نشنیده ای که اسراف و سخت گیری را ناپسند می شمارد و (در وصف بندگان ممتاز خداوند) می فرماید: «بندگان خدای رحمان، کسانی هستند که هر گاه انفاق کنند، نه اسراف کنند و نه سخت گیری، بلکه میان این دو را می گیرند.» بنابراین، درباره معاش و هزینه زندگی اعضای خانواده، در خرید و مصارف، میانه رو باش!

آورده اند: فقیری نزد پیامبر آمد و گفت که آن حضرت پیراهنش را به او ببخشد. پیامبر خدا پیراهنش را از تن خود بیرون آورد و به او داد. چون پوشش دیگری نداشت، در خانه نشست و حتی برای نماز جماعت بیرون نرفت. کافران در غیاب، آن حضرت را سرزنش کردند و به ایشان تهمت زدند که خواب و لهو، آن حضرت را از نماز باز داشته است. در این هنگام این آیه نازل شد: «هرگز دستت را به گردنت زنجیر مکن (بخل نورز) و بیش از حد دست خود را مگشای تا مورد سرزنش قرار گیری و از کار فرو مانی!» (اسراء، آیه 17) بر اساس همین آموزه هاست که پیامبر می فرماید: «هیچ انفاقی در پیشگاه خدا، محبوب تر از انفاق معتدلانه نیست و خداوند اسراف در انفاق را دشمن دارد.»

امام حسن عسکری علیه السلام می فرماید: «سخاوت، اندازه ای دارد که فراتر از آن اسراف است... و میانه روی حدی دارد که پایین تر از آن خساست است.

برای فرهنگ سازی زندگی مسلمانان بر محور اعتدال، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و امیر مؤمنان علی علیه السلام و دیگر امامان علیهم السلام بسیار ساده می زیستند و از هر گونه تجمل گرایی و تشریفات به شکل جدی پرهیز می کردند. امیرمؤمنان علی علیه السلام می فرماید: «آگاه باشید بخشیدن مال در جای ناروا ضایع کردن آن است. این گونه بخشش، بخشنده را در دنیا بالا می برد، ولی در روز رستاخیز به پایین می کشاند؛ در پیش مردم او را محترم می کند، ولی در پیش خدا خوار می گرداند. هر کس مال خود را در جای نادرست و نزد ناشایستگان گذاشت، خداوند شکر مال را به او حرام می کند.

یاسر، خادم حضرت امام رضا علیه السلاممی گوید: روزی غلامان امام رضا علیه السلام میوه می خوردند، ولی هنوز آن را کامل نخورده، به گوشه ای می انداختند. آن حضرت با دیدن این کار با خشم به آنان فرمود: «سبحان اللّه! اگر شما به این میوه ها نیاز ندارید، انسان هایی هستند که نیاز دارند. چرا دور می ریزید؟ آنها را نگه دارید و به نیازمندان بدهید. »

امام صادق علیه السلام با نهی کردن از دور افکندن هسته خرما و نکوهش اسراف کاران فرمود: «حتی ته مانده آب ظرفی را به دور نریزید که اسراف است. »

 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: