به‌روز شده در: ۲۵ آبان ۱۳۹۶ - ۱۳:۲۹
logo
تازه های سایت
کد خبر: ۲۶۱۸۴
تاریخ انتشار: ۱۵ آبان ۱۳۹۶ - ۱۲:۰۹
خانواده‌اي که در مسير امام و تولّي و تبرّي حرکت کند، دچار اشتباهات اساسي نمي‌شود؛ يعني هدف اصلي را گم نمی‌کند؛ گرچه ممکن است لغزش‌هايي هم داشته باشد.
زيارت بارگاه اباعبدالله علیهالسلام در روز اربعين، مانند قطب نمایی است که تمامیدل های عاشق شیعیان را به سوی خود جمع میکند. در این ایام اجتماع بزرگي با چند ويژگي پديد ميآيد که نخستين آنها محوريت تقوا در آن است. چنين اجتماعاتي تا حد زيادي مصونيت ايجاد ميکنند. حرکت زيارتي اربعين، فضايي معنوي و زير لواي تقوا و با قصد قربت ميآفريند و ميتواند حامل پيامهاي مثبت باشد. ويژگي دوم اجتماع اربعين، تجلي کارکرد تربيتي تولّي و تبرّي است. هر تقوايي ضرورتاً همراه تولي و تبري نيست. تولّي و تبرّي يعني قرار دادن خود روي ريلي که به صراط مستقيم ميرود. جمعيتي که افزون بر وجود تقوا، زير علَم امام حسين علیهالسلام و تولّي به اولياي خدا و تبرّي از دشمنان خدا جمع شود، آسانتر شکل ميگيرد.

يکي ديگر از ويژگيهاي راهپيمايي اربعين افراشتهشدن پرچم لا اله الاّ الله و ناديده گرفته شدن مليتها در آن است. سومين خصوصيت اين فضا، امکان با هم بودن افراد در مدتي طولاني است؛ با هم بودن نيمهپايدار، نه لحظهاي. ويژگي ديگر آن است که در اين اجتماع، محبت و شفقت در جريان است. در آنجا روحيهها تلطيف و رابطۀ عاطفي مسلمانان با يکديگر بيشتر ميشود. در آنجا برخي گريه ميکنند و از زائران ميخواهند از غذاي آنها بخورند؛ برخي هم به زائران ميوه و آب ميدهند؛ يعني در اين اجتماع، عاطفه موج ميزند و قساوت قلبها فروميريزد. در آنجا، لبخند چاشني اشک است؛ يعني مردم براي عزاداري غمگين هستند و در راه ذکر ميگويند و اشک ميريزند، ولي در بازگشت خوشحالاند.

مجلسی برای همه

ظرفيت معرفي اهل بيت علیهمالسلام و سيرۀ ایشان، بيش از ظرفيت اسلام فقاهتي و شريعتي است. اسلام شريعتي اهل حلال و حرام است و بايد هم اینطور باشد؛ اما در تبليغ دين و گفتمان ديني بايد بر مفاهيم مهمتر تمرکز کرد. علَمي که در معرفي اسلام، بر نماز و روزه و خمس و... تأکيد خاص ميکند، نسبت به علَمي که به نام اهل بيت علیهمالسلام بوده و دربرگيرندۀ معرفت، غيرت، محبت، ايثار و ديگر عناصر انساني است، موفقيت کمتري در جذب افراد دارد. علَم دوم، پس از جذب افراد، آهسته آهسته احکام ديني را هم بيان ميکند. علَم امام حسين علیهالسلام کشش ويژهاي دارد و ميتوان در مجالس عزاداري ايشان، کم کم مطالب ديگر را هم بيان کرد؛ يعني در مجلس امام حسين علیهالسلام حتي مشروبخور هم ميآيد و نبايد جلوي وي را گرفت و مثلاً همين که در ذکر مصيبت بشنود که امام حسين علیهالسلام ظهر عاشورا جنگ را قطع کرد و با اينکه در معرض تير و ترکش بود، به نماز ايستاد، تأثيري اجمالي بر او دارد. مجلس امام حسين علیهالسلام حتي براي مسيحي و سني و زيدي هم کشش دارد. حتي ميگويند فرهنگ عزاداري براي امام حسين علیهالسلام بر واتيکان هم تأثير گذاشته و آنها هم روضهخواني براي حضرت عيسي علیهالسلام را آغاز کردهاند.

عاشورا با عناصری مثل انقلابيگري، ايثار و مظلوميت، زيباييها را در خود جمع کرده و مظهر غلبۀ زيبايي بر زشتي شده است؛ زشتي شمر، عمر و ... در يک سو سنگيني ميکند؛ اما در آخر، تربت کربلا معطر ميشود؛ چون قطرۀ خون انسان نيک غلبه دارد. شايد در ماجراي خلقت آدم، ملائکه تصوير اتفاقات کربلا را در ذهن داشتند که گفتند أَ تَجْعَلُ فِيهَا مَن يُفْسِدُ فِيهَا وَ يَسْفِكُ الدِّمَاء و شايد معناي پاسخ خداوند به آنها، غلبۀ زيبايي بود. اين غلبۀ زيبايي بر زشتي در ماجراي عاشورا، ميتواند بر زندگي ما هم تأثير بگذارد. ميتوان با گرد هم آوردن خانواده زير لواي اربعين، زشتي اختلافات و مشکلات را مغلوب پيوند مجدد و محبت و ارتقاي خانواده کرد. اگر اين کار در خانوادهاي صورت گيرد، کليت اين آيه شامل آن خانواده هم ميشود: فِي بُيوتٍ أَذِنَ اللّهُ أَن تُرْفَعَ وَ يُذْکَرَ فِيهَا اسْمُهُ يسَبِّحُ لَهُ فِيهَا بِالغُدُوِّ وَ الآصَالِ رِجَالٌ لا تُلْهِيهم تِجارَةٌ و لا بَيعٌ عَن ذِکْرِ اللّه ؛ گرچه مصداق کامل اين آيه خانوادۀ اميرالمؤمنين علیهالسلام است. بايد زير علَم امام حسين علیهالسلام متعهد شويم که حواسمان به هم باشد و به مشکلات يکديگر بياعتنا نباشيم. در فرآيند حل مشکل افراد، ظرفيتهاي عاطفي بيشتر میشود و بر اثر آن، پيوندها قويتر ميگردند.

فرصتی که نباید از آن غافل شد

با توسعۀ شبکۀ امام حسين علیهالسلام حتي ميتوان بيش از شبکۀ اسلام، غيرمسلمانان را جذب کرد. تعدادي از استادان عربستاني ميگفتند که در آمريکا، مسيحيها هم در تکدرسهاي حوزۀ علميه شرکت ميکنند و برخي از آنها پاي ثابت عزاداريهاي دهۀ محرم و صفر هستند. اينها ظرفيت ما هستند. اگر شبکۀ امام حسين علیهالسلام را در دنيا پخش کنيم و در طول سال، دربارۀ چنين شخصيتي پيام بدهيم، بسياري از اينها و بسياري از افرادي که دربارۀ اسلام چيزي نشنيدهاند، مسلمان ميشوند؛ گرچه امروزه اسلام بسيار گسترش پيدا کرده و حتي در کشوري مثل روسيه هم تمايل به اسلام وجود دارد، اما نبايد اجازه داد که وهابيها از اين ظرفيت استفاده کنند و براي حاکميت ما مزاحمت ايجاد نمایند. شيعيان منطقيتر و عاطفيتر هستند و اين فرصتي براي ماست.

فرصتی برای ترمیم شکاف نسلی

اين کارکردها را در حلقۀ خانواده و تمدن هم ميتوان ديد و در حرکت به سوي ظهور هم ميتوان از آنها بهره برد.

اگر بپذيريم که تمدن اسلامي بر خانوادههاي سالم و پويا بنا ميشود، اهميت پرداختن به سلامت و پويايي خانواده را درک خواهيم کرد. اولاً بايد پيوندِ بين اعضاي خانواده محکم باشد. امروز ما با مشکل شکاف نسلي مواجهيم؛ يعني پدرها و مادرها نميتوانند ارزشها را به نسل بعد منتقل کنند و اين نشان ميدهد که پيوند قوي در خانواده شکل نگرفته است. دوستي، رفاقت و مهرباني تحقق کارکردهاي اين پيوند، مثلاً انتقال ارزشها، را آسان ميکند. دومين عنصر، لزوم عمل کردن والدين به دانستههايشان است. فرزندان از عمل والدين خود الگو ميگيرند. سومين عنصر، اهميت آموزش و تربيت است. چهارمین عنصر مال حلال و پنجمي استغفار و تضرع و دعاست. با استغفار فراوان ميتوان به افزايش نعمت، پذيرفتهشدن توبه و نيز وسيله قرار گرفتن فرزندان براي کمک به والدين رسيد.

تقويت پيوندهاي خانوادگی
در قاموس اربعین

خانوادهاي که در مسير اهل بيت علیهمالسلام قرار ميگيرد، ميتواند از کارکرد تولّي و تبرّي در تقويت پيوندهايش بهره ببرد؛ يعني خانواده به هيئت مذهبي کوچکي تبديل ميشود که فضاي پايدارتري هم دارد. دليل اينکه خانواده مهمترين نهاد تربيتي است، مستمر بودن فضايش است. حال اگر فرهنگ اهل بيت علیهمالسلام در خانواده که داراي فضايي مستمر و حقيقيترين نوع ارتباط بين اعضاست، وارد و حاکم شود، چقدر زيبا ميشود. افراد خانواده در عين حال که از هدايت و حمايت خانواده بهرهمندند، تحت نظارت آن هم هستند؛ يعني پدري که دارد فرزندش را تنبيه ميکند، همان کسي است که ساعتي پيش، لقمه در دهان همين فرزند ميگذاشت و اين با کار معلمي که نصيحت ميکند، تفاوت دارد. اين حالت به دليل تعلق عاطفي والدين به فرزند است و در واقع، آنها حيثيت خود را حيثيت فرزندشان ميدانند. اگر خانواده با اين ظرفيت تربيتي و عاطفياش، به ائمه علیهمالسلام پيوند بخورد، از محبت اهل بيت علیهمالسلام لبريز و عاطفۀ مثبتش تقويت ميشود.

خانوادهاي که در مسير امام و تولّي و تبرّي حرکت کند، دچار اشتباهات اساسي نميشود؛ يعني هدف اصلي را گم نمیکند؛ گرچه ممکن است لغزشهايي هم داشته باشد.

خانواده با وجود تمام ظرفيتهايش در اين زمينه، بيهياهو نقش خود را ادامه ميدهد؛ براي مثال، خانواده سوگواري براي امام حسين علیهالسلام را در طول 1200 سال، نسل به نسل منتقل کرده است؛ گرچه ارزش کار خود را نميداند. خانوادههاي مقيد به عزاداري براي امام حسين علیهالسلام پيامي را استفاده و به نسل بعد منتقل ميکنند که خود ارزش آن را نميدانند. اين فرآيند ادامه مييابد تا اينکه پيامدش ناگهان خود را به دست نسلي و به شکلي مثل انقلاب اسلامي ايران يا حزبالله و مواردي از اين دست، نشان ميدهد. والدين خواسته و ناخواسته، بسياري از چيزها را به فرزندانشان منتقل ميکنند؛ مثل مداراي اجتماع از طريق دعوت کودک بزرگتر به مدارا با کودک کوچکتر يا تسامح و اهميت ندادن به برخي امور يا موارد ديگر.

فطرت انسانها در همه زمانها کار ميکند. خداوند در عاطفۀ اجتماعي دستکاري مينماید. اگر خدا را قبول داشته باشيم، دست خدا را در زندگي ميآوريم و به او ميگوييم در خانوادۀ ما تصرف کند. در اين صورت، حتي اگر خانواده بارها دچار حادثه شود و تا لبۀ پرتگاه هم برود، باز ميگردد.

*برگرفته از گفتاری از حجت الاسلام زیبایی نژاد

 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: