به‌روز شده در: ۳۰ مهر ۱۳۹۶ - ۱۳:۵۲
logo
تازه های سایت
کد خبر: ۲۵۷۳۵
تاریخ انتشار: ۲۷ شهريور ۱۳۹۶ - ۱۰:۲۱
نکات تربیتی آیه بیستم سوره مزمل
هرگز نبايد انتظار داشته باشيم با افرادى ضعيف و ناتوان از نظر تفكر و ايمان، افرادى كه پرورشهاى لازم فرهنگى و اخلاقى را نيافته‏اند سيطره" يهود" را از قلب كشورهاى اسلامى بر اندازيم، و دست زورگويان و ابر جنايتكاران را از ممالك اسلامى كوتاه كنيم اين سخنى است دامنه‏ دار، اما آنجا كه كس است يك حرف بس است!
آیه بیستم سوره مزمل حاوی نکات اخلاقی ارزشمند فراوانی است که در اینجا به اختصار به برخی اشاره خواهیم نمود.

«پروردگارت میداند که تو و گروهی از آنها که با تو هستند نزدیک دو سوم از شب یا نصف یا ثلث آن را به پا میخیزند؛ خداوند شب و روز را اندازهگیری میکند؛ او میداند که شما نمیتوانید مقدار آن را (به دقّت) اندازهگیری کنید (برای عبادت کردن)، پس شما را بخشید؛ اکنون آنچه برای شما میسّر است قرآن بخوانید او میداند بزودی گروهی از شما بیمار میشوند، و گروهی دیگر برای به دست آوردن فضل الهی (و کسب روزی) به سفر میروند، و گروهی دیگر در راه خدا جهاد میکنند (و از تلاوت قرآن بازمیمانند)، پس به اندازهای که برای شما ممکن است از آن تلاوت کنید و نماز را بر پا دارید و زکات بپردازید و به خدا «قرض الحسنه» دهید [= در راه او انفاق نمایید] و (بدانید) آنچه را از کارهای نیک برای خود از پیش میفرستید نزد خدا به بهترین وجه و بزرگترین پاداش خواهید یافت؛ و از خدا آمرزش بطلبید که خداوند آمرزنده و مهربان است!» (سوره مزمل، آیه 20)

در اينكه منظور از جمله" فاقرؤوا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ"" آنچه از قرآن براى شما ميسر است بخوانيد" چيست؟ گفتگو بسيار است:

- جمعى آن را به نماز شب تفسير كرده‏اند كه در لابلاى آن حتما آيات قرآن خوانده مى‏شود.

- بعضى گفته‏اند منظور همان تلاوت قرآن است هر چند در اثناء نماز نباشد.

- بعضى مقدار آن را به پنجاه آيه، و بعضى به يكصد آيه، و بعضى دويست آيه، تفسير كرده‏اند.

ولى هيچ يك از اين اعداد دليل خاصى ندارد، بلكه مفهوم آيه اين است كه هر مقدارى كه انسان به زحمت نمى‏افتد از قرآن بخواند. بديهى است منظور از" تلاوت قرآن" در اينجا تلاوتى است به عنوان درس و فراگيرى براى خودسازى و پرورش ايمان و تقوا.

تخفیفی برای برنامه سنگین ابتدای سوره

روشن است كه ذكر بيمارى، و مسافرتهاى ضرورى، و جهاد فى سبيل اللَّه، به عنوان سه مثال براى عذرهاى موجه است، ولى منحصر به اينها نيست، منظور اين است چون خداوند مى‏داند شما گرفتار مشكلات مختلف زندگى در روز خواهيد شد، و اين مانع تداوم آن برنامه سنگين است، به شما تخفيف داده است.

قابل توجه اينكه سه نوع عذر در آيه مورد بحث ذكر شده كه يكى جنبه جسمانى دارد (بيمارى) و ديگرى جنبه مالى دارد (مسافرت براى كسب و كار) و سومى جنبه دينى دارد (جهاد فى سبيل اللَّه) و لذا بعضى گفته‏اند از اين آيه استفاده مى‏شود كه تلاش براى معاش هم رديف جهاد فى سبيل اللَّه است!

برنامه کامل خودسازی در چهار مرحله

در پایان آیه 4 دستور و برنامه خودسازی ارائه می شود، مى‏فرمايد:

1- نماز را بر پا داريد

2- زكات را ادا كنيد

3- از طريق انفاقهاى مستحبى به خداوند قرض الحسنه دهيد

4- استغفار كنيد و از خداوند آمرزش بطلبيد كه خداوند غفور و رحيم است.

اين چهار دستور (نماز، زكات، انفاقهاى مستحبى، و استغفار) به ضميمه دستور تلاوت و تدبر در قرآن كه در جمله‏هاى قبل آمده بود مجموعا يك برنامه كامل خودسازى را تشكيل مى‏دهد كه در هر عصر و زمانی تاثير انكارناپذيرى داشته و دارد.

دستور حساب شده پیامبر اکرم (ص) برای تربیت نیروهای انقلابی کارآمد

براى انجام كارهاى مهم اجتماعى مخصوصا ايجاد يك انقلاب وسيع و گسترده در تمام شؤون زندگى قبل از هر چيزى يك نيروى مصمم انسانى لازم است كه با اعتقاد راسخ، و آگاهى كامل، و تعليمات لازم فكرى و فرهنگى، و پرورشهاى اخلاقى، براى اين كار ساخته شده باشد. پیامبر اکرم (ص) دقیقا همین روش را در پیش گرفتند. این سوره نمونه چنین برنامه حساب شده ای است. دستور عبادات سنگین و فشرده و تلاوت و تدبر شبانه در قرآن تاثير عجيبى در روح مسلمانان گذارد، و آنها را براى قبول" قول ثقيل" و" سبح طويل" آماده ساخت، اين حركتها و ناشئه‏هاى شبانه كه به تعبير قرآن" اشد وطا" و" اقوم قيلا" بود سرانجام كار خود را كرد، و گروهى اندك از توده‏هاى محروم و قشرهاى مستضعف و در بند چنان ساخته شدند كه شايستگى براى حكومت بر بخش عظيمى از جهان را پيدا كردند.

و امروز هم اگر ما مسلمانان بخواهيم عظمت و قدرت ديرين را باز يابيم، راه همين راه، و برنامه همين برنامه است، هرگز نبايد انتظار داشته باشيم با افرادى ضعيف و ناتوان از نظر تفكر و ايمان، افرادى كه پرورشهاى لازم فرهنگى و اخلاقى را نيافته‏اند سيطره" يهود" را از قلب كشورهاى اسلامى بر اندازيم، و دست زورگويان و ابر جنايتكاران را از ممالك اسلامى كوتاه كنيم اين سخنى است دامنه‏ دار، اما آنجا كه كس است يك حرف بس است!

کسب روزی حلال معادل جهاد

در آيه فوق تلاش براى زندگى را در كنار" جهاد فى سبيل اللَّه" قرار داده، و اين نشان مى‏دهد كه اسلام براى اين موضوع اهميت زيادى قائل است، چرا چنين نباشد در حالى كه يك ملت فقير و گرسنه و محتاج به بيگانه، هرگز استقلال و عظمت و سربلندى نخواهد يافت، و اصولا" جهاد اقتصادى" بخشى از" جهاد با دشمن" است.

تا نشاط دارید قرآن بخوانید

در ذيل آيه آخر سوره مزمل كه دستور مى‏دهد "فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنْهُ"آنچه از قرآن براى شما ميسر است بخوانيد، روايتى از امام على بن موسى الرضا (ع) آمده است كه از جدش چنين نقل مى‏فرمايد: «آن مقدار بخوانيد كه در آن خشوع قلب و صفاى باطن و نشاط روحانى و معنوى باشد!» «مجمع البيان" جلد 10 صفحه 382» و صد البته که چرا چنين نباشد در حالى كه هدف اصلى تلاوت، تعليم و تربيت است. روايات در اين زمينه بسيار است.

 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: